دژاوو یکی از پدیدههای شناختهشده ذهنی است که بسیاری از افراد آن را تجربه کردهاند، اما نقطه مقابل آن، یعنی ژامِی وو (Jamais Vu)، کمتر شناخته شده است. این پدیده زمانی رخ میدهد که فرد نسبت به چیزی که میداند با آن آشناست، احساس غریبگی و ناآشنایی میکند.
Contents
ژامِی وو چیست؟
به گزارش ساینس الرت، ژامِی وو به حالتی گفته میشود که در آن فرد چیزی را که بارها تجربه کرده، ناگهان غیرواقعی و عجیب مییابد. برای مثال، ممکن است به چهرهای آشنا نگاه کنید اما ناگهان احساس کنید که آن را نمیشناسید. برخی افراد هنگام نواختن قطعهای موسیقی که بارها تمرین کردهاند، دچار این حس میشوند و بهطور موقت مسیر خود را گم میکنند. حتی ممکن است در حال نوشتن یک کلمه آشنا، پس از چند بار تکرار، احساس کنید که اشتباه نوشته شده است.
ارتباط ژامِی وو با عملکرد مغز
دانشمندان معتقدند که این پدیده میتواند ناشی از اختلال در سیستم حافظه باشد. همانطور که دژاوو نشانهای از همگام نشدن حافظه با واقعیت است، ژامِی وو نیز نوعی هشدار شناختی محسوب میشود که نشان میدهد اطلاعات بیشازحد خودکار و تکراری شدهاند. تحقیقات اولیه نشان دادهاند که تکرار زیاد یک کلمه یا عمل میتواند باعث از دست رفتن تداعیهای ذهنی و ایجاد حس ناآشنایی شود.
آزمایش علمی ژامِی وو
در یکی از آزمایشهای علمی، از ۹۴ دانشجوی کارشناسی خواسته شد تا ۱۲ کلمه مختلف را بهطور مداوم بنویسند. پس از حدود ۳۳ بار تکرار، بسیاری از آنها گزارش دادند که کلمات برایشان عجیب و ناآشنا به نظر میرسند. حدود ۷۰٪ از شرکتکنندگان به دلیل تجربه حس ناآشنایی، آزمایش را متوقف کردند. برخی از دانشجویان احساس میکردند که حتی کنترل دستان خود را از دست دادهاند و کلمات دیگر معنای سابق را ندارند.
ارتباط ژامِی وو با وسواس فکری و تکرار اجباری
تحقیقات نشان میدهند که این پدیده میتواند به درک بهتر اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) کمک کند. افراد مبتلا به این اختلال گاهی دچار وسواس در مورد بررسیهای مکرر میشوند و ممکن است هنگام خیره شدن طولانی به یک شیء یا تکرار مداوم یک عمل، حس ناآشنایی پیدا کنند. پژوهشگران امیدوارند که مطالعات بیشتر در این زمینه بتواند به شناخت بهتر این اختلال و توسعه روشهای درمانی مؤثر کمک کند.
چرا مغز دچار ژامِی وو میشود؟
دانشمندان بر این باورند که مغز از این مکانیزم برای جلوگیری از گیر افتادن در الگوهای تکراری و بیشازحد خودکار استفاده میکند. بهعبارتدیگر، این پدیده میتواند راهی برای سیستم شناختی باشد تا فرد را از یکنواختی خارج کند و توجه او را به مسائل جدید معطوف سازد.
ژامِی وو یکی از پدیدههای کمتر شناختهشده در علوم شناختی است که هنوز بهطور کامل درک نشده است. اما شواهد نشان میدهند که این پدیده میتواند به عنوان نوعی بررسی واقعیت توسط مغز عمل کند و به ما در جلوگیری از افتادن در الگوهای فکری بیشازحد خودکار کمک کند. مطالعات بیشتر بر روی این موضوع میتواند راهگشای درک بهتر حافظه، شناخت و حتی درمان برخی اختلالات روانشناختی باشد.
مطالب مرتبط:
- نقش آینه ای مادر و خانواده در رشد کودک
- روابط وابسته ایگو / ترس از مرگ
- تمایز اید و ایگو / نظریه روانکاوی 1923
انتهای مطلب