زندگی‌نامه جفری یانگ؛ بنیان‌گذار رویکرد طرحواره‌درمانی

زندگی‌نامه جفری یانگ (Jeffrey E. Young) روایت زندگی یکی از برجسته‌ترین روان‌شناسان معاصر و بنیان‌گذار رویکرد طرحواره‌درمانی (Schema Therapy) است. یانگ از پیشگامان تحول در روان‌درمانی به شمار می‌رود؛ کسی که با ترکیب رویکردهای شناختی، هیجانی و تحلیلی، تلاش کرد ریشه‌های عمیق مشکلات روانی را در تجارب آسیب‌زای دوران کودکی، الگوهای تکرارشونده زندگی و نیازهای هیجانی برآورده‌نشده جست‌وجو کند.

دوران کودکی و تحصیلات جفری یانگ

موسسه روانشناسی طرح زندگی؛ یانگ در دهه‌ی ۱۹۵۰ در ایالات متحده متولد شد. از همان سال‌های نوجوانی، علاقه‌ی عمیقی به شناخت انسان و درک ریشه‌های رفتارهای او داشت.
پس از ورود به دانشگاه، رشته روان‌شناسی بالینی (Clinical Psychology) را انتخاب کرد و تحصیلات تکمیلی خود را در دانشگاه پنسیلوانیا (University of Pennsylvania) گذراند.
در این دوره، او شاگرد مستقیم آرون تی. بک (Aaron T. Beck) بود، روان‌شناسی که به‌عنوان پدر درمان شناختی‌رفتاری (CBT) شناخته می‌شود. همکاری نزدیک با بک باعث شد یانگ در آغاز کار خود، یکی از درمانگران موفق مکتب شناختی باشد.

اما تجربه‌های بالینی او با بیماران مزمن و افرادی که الگوهای رفتاری تکرارشونده داشتند، به او نشان داد که CBT کلاسیک برای همه‌ی بیماران کارآمد نیست. بسیاری از افراد با وجود درک منطقی از افکار خود، همچنان درگیر همان احساسات و رفتارهای آسیب‌زا باقی می‌ماندند. این مشاهده، نقطه‌ی آغاز تحولی بزرگ در مسیر حرفه‌ای یانگ بود.

شکل‌گیری نظریه طرحواره‌درمانی

در دهه‌ی ۱۹۸۰، جفری یانگ شروع به ترکیب مفاهیم نظری و تکنیک‌های درمانی از چند رویکرد مختلف کرد. او از نظریه‌های دلبستگی، روابط شیء، روان‌تحلیل‌گری، گشتالت‌درمانی و رفتاردرمانی شناختی الهام گرفت تا رویکردی تازه و عمیق‌تر خلق کند.
نتیجه‌ی این تلاش‌ها، معرفی مفهومی بود به نام طرحواره‌های ناسازگار اولیه (Early Maladaptive Schemas).

طرحواره‌ها از نگاه یانگ

طرحواره‌ها، الگوهای پایدار و عمیقی هستند که از دوران کودکی در ذهن شکل می‌گیرند و بر نحوه‌ی ادراک، احساس و رفتار ما در بزرگسالی تأثیر می‌گذارند.
یانگ معتقد بود زمانی که نیازهای هیجانی بنیادی کودک — مانند امنیت، عشق، آزادی بیان احساسات، و پذیرش — به شکل سالم برآورده نشود، کودک برای بقا مجبور به سازگاری‌های ناسازگارانه می‌شود. این الگوها در بزرگسالی نیز فعال می‌مانند و به صورت روابط آسیب‌زا، احساس بی‌ارزشی یا ترس از طرد، ظاهر می‌شوند.

طرحواره‌درمانی بر آن است تا این الگوهای عمیق را شناسایی، بازسازی و درمان کند تا فرد بتواند به نیازهای هیجانی خود به شیوه‌ای سالم پاسخ دهد.

ترکیب علم و انسان‌گرایی در درمان

یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد در کار جفری یانگ، تلفیق ساختار علمی شناخت‌درمانی با گرمای انسانی و هیجانی رویکردهای تجربی است.
او باور داشت که درمان مؤثر، صرفاً تغییر فکر نیست؛ بلکه نیازمند تجربه‌ی مجدد احساسات در محیطی ایمن و دلسوزانه است. از همین رو در طرحواره‌درمانی، تکنیک‌هایی مانند تصویرسازی ذهنی، گفت‌وگوی صندلی خالی، و کار با کودک درون جایگاهی ویژه دارند.

در این رویکرد، رابطه‌ی درمانگر و مراجع نیز اهمیت حیاتی دارد. یانگ مفهوم بازوالدینی حدومرزدار (Limited Reparenting) را مطرح کرد؛ یعنی درمانگر در چارچوبی امن، نقش والد حمایتگر و پاسخگو را برای بازسازی تجربه‌های هیجانی گذشته ایفا می‌کند.

آثار و کتاب‌های جفری یانگ

یانگ نویسنده و پژوهشگری پرکار است و آثار او در سراسر جهان مورد استفاده درمانگران و دانشجویان روان‌شناسی قرار می‌گیرد. از مهم‌ترین کتاب‌های او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. Schema Therapy: A Practitioner’s Guide (به همراه جنت کلوسکو و مارشا ویشار، 2003)
   – منبع اصلی آموزش طرحواره‌درمانی در سطح جهانی.

2. Reinventing Your Life (به همراه جنت کلوسکو، 1994)
   – کتابی محبوب و کاربردی برای عموم مردم که به زبانی ساده، راه‌های شناسایی و تغییر طرحواره‌ها را آموزش می‌دهد.

3. مقالات متعدد در زمینه درمان اختلالات شخصیت مرزی، اجتنابی، وسواسی و وابستگی هیجانی.

فعالیت‌های آموزشی و حرفه‌ای

جفری یانگ بنیان‌گذار و مدیر «مرکز بین‌المللی طرحواره‌درمانی نیویورک» است و طی دهه‌های اخیر، به آموزش درمانگران در کشورهای مختلف پرداخته است.
او در سراسر جهان کارگاه‌های تخصصی، دوره‌های آموزشی و کنفرانس‌هایی برگزار کرده و صدها درمانگر را در سطح بین‌المللی تربیت کرده است.
در کنار فعالیت‌های آموزشی، یانگ همچنان در حوزه پژوهش و توسعه‌ی ابزارهای ارزیابی طرحواره‌ها (مانند پرسشنامه‌ی YSQ) نقش فعالی دارد.

تأثیر جفری یانگ بر روان‌درمانی معاصر

رویکرد طرحواره‌درمانی، امروز یکی از مؤثرترین روش‌های درمان اختلالات شخصیت و مشکلات مزمن روانی شناخته می‌شود.
یانگ توانست با تلفیق عقلانیت شناختی و عمق هیجانی، پلی میان درمان‌های شناختی و درمان‌های انسان‌گرایانه و تحلیلی بسازد.

درمانگرانی که با این رویکرد کار می‌کنند، معتقدند که هر فرد، حتی با عمیق‌ترین زخم‌های روانی، می‌تواند بازنویسی طرح زندگی خود را آغاز کند و به سمت رشد، خودشفقتی و ارتباط سالم‌تر حرکت کند.

میراث ماندگار جفری یانگ

امروز نام جفری یانگ مترادف با درک عمیق از ریشه‌های هیجانی انسان است. رویکرد او در ده‌ها کشور آموزش داده می‌شود و در بسیاری از مراکز درمانی به عنوان درمان انتخابی برای اختلالات مزمن استفاده می‌شود.
او در کنار بنیان‌گذاران بزرگ روان‌شناسی معاصر، مانند بک و الیس، جایگاهی ویژه دارد؛ با این تفاوت که تأکید یانگ بر عشق، همدلی و نیازهای هیجانی کودک درون، به درمان بُعدی انسانی‌تر بخشیده است.

📘 منابع و مراجع

• Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema Therapy: A Practitioner’s Guide. Guilford Press.

• Young, J. E., & Klosko, J. S. (1994). Reinventing Your Life. Dutton.

• سایت رسمی طرحواره‌درمانی

بیشتر بخوانید:

• طرحواره درمانی جفری یانگ؛ رویکردی نوین در درمان اختلالات شخصیت و هیجانات ناسازگار
• رویکردهای نوین مشاوره برای ارتقای سلامت روان

انتهای مطلب